Sarah Bernhardt: Niezrównana francuska aktorka. Boska Sara. Biografia.

1

Sarah Bernhardt, urodzona 22 października 1844 roku, była jedną z najwybitniejszych i najbardziej ikonicznych francuskich aktorek teatralnych przełomu XIX i XX wieku. Na przełomie wieków, w momencie swojej śmierci w marcu 1923 roku, miała 78 lat, pozostawiając po sobie dziedzictwo niezrównanego talentu i charyzmy. Jej kariera, naznaczona odważnym wcielaniem się w role męskie i protekcją wpływowych osobistości, na zawsze zmieniła oblicze francuskiego teatru. Była matką jednego syna, z którym związała ją skomplikowana relacja, a jej życie prywatne, tak samo jak artystyczne, obfitowało w barwne wydarzenia i kontrowersje.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 78 lat (w momencie śmierci)
• Żona/Mąż: Ambroise Aristide Damala (mąż)
• Dzieci: syn
• Zawód: Aktorka teatralna
• Główne osiągnięcie: Rewolucjonistka francuskiego teatru, znana z wszechstronności i odwagi w wcielaniu się w role męskie.

Sarah Bernhardt: Ikona Francuskiego Teatru

Sarah Bernhardt, urodzona jako Henriette-Rosine Bernard w Paryżu 22 października 1844 roku, na trwałe zapisała się w annałach historii francuskiego teatru. Jej życie, od skromnych początków przy 5 rue de L’École-de-Médecine, po zyskanie miana „królowej pozy i księżniczki gestu”, stanowi fascynującą opowieść o determinacji, talencie i niezwykłej osobowości. Zmarła w marcu 1923 roku, pozostając jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci francuskiego teatru przełomu XIX i XX wieku. Jej biografia to nie tylko historia sukcesu, ale także opowieść o sile ducha i dążeniu do niezależności w świecie, który często stawiał przed kobietami ograniczające je bariery.

Podstawowe informacje o Sarah Bernhardt

Narodziny i śmierć

Sarah Bernhardt przyszła na świat 22 października 1844 roku w Paryżu. Jej prawdziwe imię brzmiało Henriette-Rosine Bernard. Aktorka zmarła w marcu 1923 roku, po przeżyciu 78 lat. Jej odejście zakończyło epokę, którą współtworzyła, pozostając jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci francuskiego teatru przełomu XIX i XX wieku.

Miejsce urodzenia i jego znaczenie

Miejsce narodzin przyszłej gwiazdy, przy 5 rue de L’École-de-Médecine w paryskiej Dzielnicy Łacińskiej, stanowiło początek drogi dla kobiety, która miała zrewolucjonizować scenę teatralną. Ten, na pozór skromny adres, był kolebką talentu, który niebawem miał olśnić całą Europę.

Miejsce spoczynku

Po śmierci Sarah Bernhardt została pochowana na jednym z najbardziej prestiżowych i znanych cmentarzy na świecie – Père Lachaise w Paryżu. To miejsce spoczynku wielu wybitnych osobistości, a dla fanów aktorki stało się symbolem jej nieprzemijającej obecności w kulturze.

Rodzina i życie prywatne Sarah Bernhardt

Matka i jej wpływ

Matką Sarah Bernhardt była Judith Bernard, znana również jako Julie lub Youle. Była ona holenderską kurtyzaną pochodzenia żydowskiego. Ze względu na swój profesjonalny tryb życia i częste podróże, Judith rzadko miała okazję widywać córkę, którą oddawała pod opiekę mamki. Ta sytuacja z pewnością wpłynęła na kształtowanie się wczesnych doświadczeń życiowych młodej Bernhardt, zmuszając ją do wcześniejszego zdobywania niezależności i radzenia sobie z brakiem stałej obecności rodzicielskiej.

Relacja z religią i tożsamość

Relacja Sarah Bernhardt z religią była złożona. W 1856 roku aktorka przyjęła pierwszą komunię, ale w późniejszych latach potrafiła otwarcie deklarować ateizm. Jednocześnie, mimo tych deklaracji, Bernhardt zawsze podkreślała dumę ze swoich żydowskich korzeni, co świadczy o silnym poczuciu tożsamości, wykraczającym poza formalne wyznania.

Małżeństwo

W 1882 roku Sarah Bernhardt wyszła za mąż za Ambroise’a Aristide’a Damalę, znanego również jako Jacques Damala. Ich małżeństwo, choć formalnie trwało do jego śmierci w 1889 roku, było naznaczone licznymi trudnościami i nieporozumieniami.

Dzieci i romanse

Sarah Bernhardt miała jedno dziecko – syna, którego przyjście na świat było wynikiem jednego z jej licznych romansów. Okoliczności te miały miejsce po krótkotrwałym porzuceniu teatru na rzecz podróży do Hiszpanii i Belgii. Jej życie osobiste obfitowało w związki i namiętności, które często współistniały z jej intensywną karierą zawodową.

Kariera zawodowa Sarah Bernhardt

Debiut sceniczny i początkowe trudności

Pierwszy występ Sarah Bernhardt na deskach prestiżowej Comédie-Française miał miejsce 31 sierpnia 1862 roku. Wcieliła się wówczas w tytułową rolę w sztuce Racine’a „Iphigénie”. Niestety, debiut ten uznano za porażkę, a młoda aktorka zmagała się z silną tremą.

Wsparcie i kształcenie

Kariera Sarah Bernhardt nabrała tempa dzięki znaczącej protekcji księcia Morny, przyrodniego brata samego Napoleona III. Jego wpływ okazał się kluczowy dla dalszego rozwoju artystycznego młodej aktorki, finansując jej naukę w szkole Grandchamp i pomagając w dostaniu się do Konserwatorium Paryskiego.

Przełomowe momenty w Konserwatorium Paryskim

Droga do Konserwatorium Paryskiego była dla Sarah Bernhardt pełna wyzwań, lecz jednocześnie stanowiła moment przełomowy. Podczas egzaminów w 1860 roku, mimo braku odpowiedniego przygotowania do recytacji z partnerem, aktorka zachwyciła jury niezwykle emocjonalnym wykonaniem bajki La Fontaine’a „Dwa gołębie”.

Najważniejsze role i wszechstronność

Sarah Bernhardt zasłynęła przede wszystkim z ról w wielkich dramatach, takich jak „Ruy Blas” Victora Hugo, „La Tosca” Victoriena Sardou czy „L’Aiglon” Edmonda Rostanda. Jej talent wykraczał poza granice tradycyjnych ról kobiecych – odważnie wcielała się również w postacie męskie, zyskując szczególne uznanie za swoją interpretację Hamleta.

Pionierka w nowych mediach

Sarah Bernhardt była nie tylko wybitną aktorką teatralną, ale także pionierką w wykorzystaniu nowych mediów. Jako jedna z pierwszych znanych artystek scenicznych, odważyła się na występy w filmach niemych, a także na dokonywanie nagrań dźwiękowych.

Majatek i finanse Sarah Bernhardt

Już na wczesnym etapie swojej kariery, Sarah Bernhardt przyciągała uwagę zamożnych wielbicieli. Odrzuciła propozycję małżeństwa od bogatego biznesmena, który oferował jej astronomiczną sumę 500 000 franków, ceniąc sobie wolność i artystyczną niezależność ponad stabilizację finansową.

Sarah Bernhardt doskonale rozumiała siłę swojej sławy i potrafiła ją wykorzystać nie tylko dla własnych korzyści, ale także do promowania innych artystów. Szczególnie bliska jej była współpraca z Alphonsem Muchą, którego plakaty do jej przedstawień stały się ikonami stylu Art Nouveau i znacząco przyczyniły się do jego międzynarodowej rozpoznawalności.

Filantropia i osobowość Sarah Bernhardt

Zaangażowanie patriotyczne podczas wojny

Podczas wojny francusko-pruskiej w latach 1870–1871, Sarah Bernhardt wykazała się znaczącym zaangażowaniem patriotycznym. Zamiast wycofać się w cień, zorganizowała w teatrze Odéon punkt pomocy i opieki dla potrzebujących.

Silny charakter i dramatyczne skłonności od dzieciństwa

Już od najmłodszych lat Sarah Bernhardt przejawiała silny charakter i skłonność do dramatyzmu. W szkole z internatem, w wieku zaledwie kilku lat, zorganizowała uroczysty chrześcijański pogrzeb dla swojej zdechłej jaszczurki, co zostało przez zakonnice uznane za świętokradztwo.

Zdrowie Sarah Bernhardt

Amputacja nogi i kontynuacja kariery

W 1915 roku, w wieku 71 lat, Sarah Bernhardt przeszła poważną operację amputacji nogi. Mimo tego dramatycznego wydarzenia, aktorka nie poddała się i kontynuowała działalność zawodową, występując dla żołnierzy podczas I wojny światowej.

Ostatnie chwile i duchowa droga

Krótko przed śmiercią w marcu 1923 roku, Sarah Bernhardt podjęła decyzję o przyjęciu ostatniego namaszczenia. Był to gest, który stanowił dopełnienie jej skomplikowanej drogi duchowej.

Kontrowersje i skandale w życiu Sarah Bernhardt

Incydent w Comédie-Française

Jednym z bardziej burzliwych momentów w karierze Sarah Bernhardt był incydent, który doprowadził do jej odejścia z prestiżowej Comédie-Française. Aktorka została zmuszona do opuszczenia sceny po tym, jak spoliczkowała starszą koleżankę, Madame Nathalie, w obronie swojej młodszej siostry Reginy.

Skandal dyplomatyczny w Pałacu Tuileries

Sarah Bernhardt nie stroniła od budzenia kontrowersji, czego dowodem był skandal dyplomatyczny, który wywołała w Pałacu Tuileries. Aktorka, podczas recytacji przed Napoleonem III, wybrała wiersze Victora Hugo, który w tamtym czasie był zagorzałym krytykiem cesarza.

Wybuchowy temperament i reakcje

Wybuchowy temperament Sarah Bernhardt był powszechnie znany i często stanowił źródło anegdot oraz plotek. Aktorka potrafiła gwałtownie reagować na brak szacunku lub zniewagi, czego przykładem był incydent, w którym zaatakowała parasolem odźwiernego, który pozwolił sobie nazwać ją „Małą Bernhardt”.

Ciekawostki z życia Sarah Bernhardt

Pierwsze doświadczenie aktorskie

Pierwsze zetknięcie Sarah Bernhardt ze sceną aktorską miało miejsce w wieku zaledwie siedmiu lat. W szkole z internatem w Auteuil zagrała rolę Królowej Wróżek w sztuce „Clothilde”, wykonując swoją pierwszą w karierze scenę śmierci.

„Złoty głos” według Victora Hugo

Talent Sarah Bernhardt wywarł ogromne wrażenie na jednym z najwybitniejszych francuskich pisarzy, Victorze Hugo. Był on pod tak wielkim wrażeniem jej sposobu mówienia i interpretacji ról, że nazwał jej głos „złotym głosem”.

Podzielone opinie nauczycieli w Konserwatorium

Podczas studiów w Konserwatorium Paryskim, nauczyciele Sarah Bernhardt byli podzieleni co do oceny jej talentu. W kategorii tragedii sklasyfikowano ją dopiero na 14. miejscu, ale w dziedzinie komedii zajęła wysokie, drugie miejsce.

Kluczowe daty w życiu Sarah Bernhardt

• 22 października 1844: Narodziny Henriette-Rosine Bernard w Paryżu.
• 1856: Przyjęcie pierwszej komunii.
• 1860: Egzaminy do Konserwatorium Paryskiego.
• 31 sierpnia 1862: Debiut na scenie Comédie-Française.
• 1870–1871: Zaangażowanie patriotyczne podczas wojny francusko-pruskiej.
• 1882: Ślub z Ambroise’em Aristide’em Damalą.
• 1889: Śmierć męża, Ambroise’a Aristide’a Damali.
• 1915: Operacja amputacji nogi.
• Marzec 1923: Śmierć artystki.

Najważniejsze dzieła sceniczne Sarah Bernhardt

• „Iphigénie” Racine’a
• „Ruy Blas” Victora Hugo
• „La Tosca” Victoriena Sardou
• „L’Aiglon” Edmonda Rostanda

Warto wiedzieć: Sarah Bernhardt była prekursorką w wykorzystaniu nowych technologii. Jako jedna z pierwszych wybitnych aktorek teatralnych zaczęła występować w filmach niemych oraz dokonywać nagrań dźwiękowych, co pozwoliło zachować jej głos dla przyszłych pokoleń.

Znaczące wydarzenia i kontrowersje

• Odejście z Comédie-Française po incydencie z Madame Nathalie.
• Skandal dyplomatyczny w Pałacu Tuileries podczas recytacji dla Napoleona III.
• Atak parasolem na odźwiernego za nazwanie jej „Małą Bernhardt”.

Kariera w mediach

• Występy w filmach niemych.
• Dokonywanie nagrań dźwiękowych.

Warto wiedzieć: Victor Hugo, pod wrażeniem talentu aktorki, nazywał jej sposób mówienia „złotym głosem”, co stało się jednym z najsłynniejszych określeń opisujących jej warsztat aktorski.

Warto wiedzieć: Mimo początkowej porażki na scenie Comédie-Française, Sarah Bernhardt zdołała odnieść spektakularny sukces, stając się jedną z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych aktorek swoich czasów. Jej determinacja i talent przezwyciężyły początkowe trudności.

Sarah Bernhardt udowodniła, że niezłomna pasja i odwaga mogą pokonać wszelkie przeciwności losu, czyniąc ją wieczną inspiracją dla tych, którzy dążą do realizacji swoich marzeń. Jej życie stanowiło barwną mozaikę artystycznych triumfów, osobistych dramatów i nieustępliwego dążenia do niezależności, co ugruntowało jej pozycję jako jednej z największych gwiazd sceny teatralnej w historii.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Sarah_Bernhardt