Nat King Cole: L.O.V.E. i życie legendy jazzu

2

Nat King Cole, właściwie Nathaniel Adams Coles (1919-1965), był wybitnym amerykańskim piosenkarzem, pianistą jazzowym i aktorem, którego ciepły, aksamitny głos na zawsze zapisał się w annałach muzyki popularnej. Urodzony w Montgomery w Alabamie, zmarł przedwcześnie w wieku 45 lat, pozostawiając po sobie niezliczone przeboje, w tym ikoniczne utwory takie jak „Unforgettable”, „Mona Lisa” czy „The Christmas Song”. Jego artystyczna podróż, zapoczątkowana w latach 30. XX wieku, obejmowała zarówno sukcesy z zespołem King Cole Trio, jak i oszałamiającą karierę solową, która wyniosła go do rangi jednego z najważniejszych głosów w historii amerykańskiej muzyki rozrywkowej.

Nat King Cole, którego pełne imię brzmiało Nathaniel Adams Coles, urodził się 17 marca 1919 roku w Montgomery w stanie Alabama. Choć oficjalne nazwisko brzmiało Coles, artysta posługiwał się pseudonimem Nat King Cole, który stał się jego rozpoznawalną marką na całym świecie. Jego życie zakończyło się przedwcześnie 15 lutego 1965 roku w Santa Monica w Kalifornii, w wieku zaledwie 45 lat. Mimo młodego wieku, zdążył pozostawić po sobie niezwykle bogate dziedzictwo muzyczne i filmowe. Był artystą wszechstronnym, realizując się jako wokalista, pianista jazzowy i aktor w okresie od 1934 do 1965 roku. Jego charakterystyczny podpis stał się symbolem jego artystycznej tożsamości, a on sam zapisał się w historii jako jeden z najwybitniejszych głosów amerykańskiej muzyki popularnej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na luty 1965 roku miał 45 lat.
• Żona/Mąż: Był dwukrotnie żonaty, z Nadine Robinson i Marią Hawkins.
• Dzieci: Miał pięcioro dzieci: Natalie, Carole, Nat Kelly, Casey i Timolin.
• Zawód: Piosenkarz, pianista jazzowy, aktor.
• Główne osiągnięcie: Był jednym z najważniejszych i najbardziej wpływowych głosów w historii amerykańskiej muzyki popularnej, zdobywając międzynarodową sławę.

Podstawowe informacje o Nat King Cole’u

Dane biograficzne i początki kariery

Nathaniel Adams Coles, znany jako Nat King Cole, przyszedł na świat 17 marca 1919 roku w Montgomery w stanie Alabama. W 1923 roku jego rodzina przeprowadziła się do Chicago, gdzie jego ojciec rozpoczął służbę jako pastor baptystyczny. Pierwsze lekcje muzyki Nat otrzymał od swojej matki, Perlina (Adams) Coles, która była organistką kościelną. To ona nauczyła młodego Nata gry na tym instrumencie. Jego kariera artystyczna rozpoczęła się w wieku nastoletnim. W wieku 15 lat porzucił szkołę średnią, aby wraz ze swoim bratem Eddiem założyć sekstet. W 1936 roku nagrali swoje pierwsze single dla wytwórni Decca, co stanowiło początek jego drogi zawodowej.

Charakterystyka artystyczna

Nat King Cole przeszedł do historii jako jeden z najważniejszych głosów amerykańskiej muzyki popularnej. Jego styl charakteryzował się niezwykłą płynnością frazowania i ciepłą, aksamitną barwą. Choć zaczynał jako pianista jazzowy, z czasem jego kariera ewoluowała w kierunku tradycyjnego popu i ballad, co przyniosło mu ogromny sukces komercyjny. Jego charakterystyczny podpis stał się rozpoznawalnym elementem jego marki osobistej, świadczącym o unikalnym stylu i prezencji artystycznej. Jego wszechstronność objawiała się nie tylko w śpiewie i grze na pianinie, ale również w aktorstwie, co pozwoliło mu na kreowanie różnorodnych ról w produkcjach filmowych.

Rodzina i życie prywatne Nat King Cole’a

Wczesne lata i wpływ rodziny

Wczesne lata Nat King Cole’a upłynęły pod znakiem wpływu rodziny i środowiska religijnego. Przeprowadzka do Chicago w 1923 roku, gdy miał zaledwie cztery lata, otworzyła nowy rozdział w jego życiu. Ojciec, Edward, jako pastor baptystyczny, kształtował domową atmosferę opartą na wartościach chrześcijańskich. Kluczową rolę w jego edukacji muzycznej odegrała matka, Perlina (Adams) Coles. Jako organistka kościelna, to ona przekazała mu podstawy gry na organach, co stanowiło fundament jego późniejszych sukcesów muzycznych. To właśnie w domu rodzinnym, pod wpływem matki, zrodziła się jego pasja do muzyki.

Małżeństwa i związki

W życiu prywatnym Nat King Cole był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Nadine Robinson, tancerka związana z obsadą popularnego musicalu „Shuffle Along”. Ślub zawarli w 1937 roku, gdy Nat miał zaledwie 18 lat. Ich małżeństwo zakończyło się rozwodem. Zaledwie sześć dni po formalnym zakończeniu pierwszego związku, 28 marca 1948 roku, Cole poślubił piosenkarkę Marię Hawkins. Uroczystość odbyła się w historycznym kościele baptystycznym Abyssinian w Harlemie, co podkreślało jego korzenie i związki z afroamerykańską społecznością.

Dzieci

Nat King Cole był ojcem pięciorga dzieci: biologicznej córki Natalie (również słynnej piosenkarki), adoptowanej córki Carole, adoptowanego syna Nat Kelly Cole’a oraz bliźniaczek Casey i Timolin. Rodzina odgrywała ważną rolę w życiu artysty, a jego potomkowie często byli związani ze światem sztuki i rozrywki.

Działalność w wolnomularstwie

Nat King Cole był również aktywnym członkiem wolnomularstwa. W styczniu 1944 roku został przyjęty do loży Thomas Waller Lodge No. 49 w Kalifornii. Jego przynależność do tej organizacji świadczy o jego zaangażowaniu w życie społeczne i braterskie społeczności, które często skupiało wybitne postacie tamtych czasów.

Kariera zawodowa Nat King Cole’a

Początki i formowanie King Cole Trio

Kariera Nata King Cole’a rozpoczęła się w młodym wieku. Już jako nastolatek, mając 15 lat, porzucił szkołę średnią, aby wraz ze swoim bratem Eddiem założyć sekstet. W 1936 roku nagrali pierwsze single dla wytwórni Decca, co zapoczątkowało jego drogę zawodową. Przełomowym momentem w jego karierze było sformowanie King Cole Trio. W skład tego zespołu, oprócz Nata na pianinie, wchodzili basista Wesley Prince i gitarzysta Oscar Moore. Nazwa grupy nawiązywała do popularnej rymowanki o „Starym Królu Cole’u”, nadając jej charakterystyczny, nieco bajkowy wydźwięk. The King Cole Trio szybko zdobyło uznanie na scenie jazzowej.

Sukcesy solowe i zmiana stylu

Po latach sukcesów z King Cole Trio, w 1950 roku Nat King Cole zaczął występować jako solista. Ten etap kariery oznaczał odejście od czystego jazzu w kierunku tradycyjnego popu i ballad. Ta zmiana stylistyczna okazała się strzałem w dziesiątkę, przynosząc mu ogromny sukces komercyjny i poszerzając grono jego fanów. W 1944 roku utwór „Straighten Up and Fly Right” stał się wielkim hitem, co ugruntowało pozycję tria jako czołowego zespołu Capitol Records. W późniejszych latach, jako solista, nagrał wiele ponadczasowych przebojów, które do dziś cieszą się popularnością.

Działalność aktorska

Poza karierą muzyczną, Nat King Cole próbował swoich sił również jako aktor. Wystąpił w wielu produkcjach filmowych, co pozwoliło mu na zaprezentowanie swojej wszechstronności. Do jego bardziej znanych ról należą te w filmach takich jak „The Blue Gardenia” z 1953 roku. Szczególnie ważną rolą była ta w filmie „St. Louis Blues” z 1958 roku, gdzie wcielił się w postać W.C. Handy’ego, kompozytora i muzyka znanego jako „ojciec bluesa”. Jego obecność na ekranie dodawała głębi i autentyczności kreowanym postaciom.

Telewizyjna kariera

Nat King Cole zapisał się również w historii amerykańskiej telewizji. W latach 1956–1957 prowadził własny program rozrywkowy na antenie NBC – „The Nat King Cole Show”. Był to pierwszy ogólnokrajowy program tego typu prowadzony przez Afroamerykanina, co stanowiło przełom w tamtych czasach. Program, mimo swojej innowacyjności, napotkał trudności ze znalezieniem ogólnokrajowego sponsora, co Nat King Cole skomentował słynnym stwierdzeniem, że „Madison Avenue boi się ciemności”.

Nagrody i osiągnięcia

Uznanie za życia

Za swoje wybitne osiągnięcia artystyczne Nat King Cole był wielokrotnie doceniany. W 1960 roku uhonorowano go gwiazdą na prestiżowej Hollywood Walk of Fame, co stanowiło symboliczne przypieczętowanie jego wpływu na przemysł rozrywkowy. W tym samym roku otrzymał również specjalną nagrodę Golden Globe za swoje zasługi. Jego dokonania muzyczne były doceniane przez krytyków i publiczność na całym świecie, co przełożyło się na liczne wyróżnienia i uznanie.

Pośmiertne wyróżnienia

Pośmiertnie Nat King Cole otrzymał kolejne prestiżowe nagrody, potwierdzające jego trwałe miejsce w historii muzyki. W 1990 roku uhonorowano go nagrodą Grammy Lifetime Achievement Award, która jest przyznawana artystom za całokształt twórczości. Jego talent i wpływ na rozwój muzyki zostały również docenione poprzez wprowadzenie do prestiżowych galerii sław.

Wprowadzenie do galerii sław

Nat King Cole został wprowadzony do prestiżowych galerii sław, co stanowiło kulminację uznania dla jego artystycznego dorobku. Dołączył do grona legendarnych muzyków w DownBeat Jazz Hall of Fame (1997), Rock and Roll Hall of Fame (2000) oraz National Rhythm & Blues Hall of Fame (2020). Te doniosłe wydarzenia podkreślają jego wszechstronny wpływ na kształtowanie się muzyki XX wieku i jego znaczenie dla różnych gatunków, od jazzu po rock and rolla.

Zachowanie w Narodowym Rejestrze Nagrań

Jedno z jego nagrań, kultowa piosenka „The Christmas Song”, zostało uznane za szczególnie ważne dla amerykańskiego dziedzictwa kulturowego. Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych wybrała je do zachowania w Narodowym Rejestrze Nagrań Stanów Zjednoczonych, co jest dowodem na jego ponadczasową wartość artystyczną i znaczenie dla historii muzyki.

Muzyczna spuścizna Nata King Cole’a

Największe hity i nagrania

W ciągu swojej kariery Nat King Cole nagrał ponad 100 piosenek, które zdobyły szczyty list przebojów i stały się ponadczasowymi standardami. Wśród jego największych hitów znajdują się takie legendarne utwory jak „Unforgettable”, „Mona Lisa”, „Smile” czy „Nature Boy”. Te piosenki, dzięki jego charakterystycznemu stylowi i emocjonalnemu wykonaniu, do dziś wzruszają i poruszają słuchaczy na całym świecie. Jego interpretacje często nadawały utworom nowe życie, czyniąc je nieśmiertelnymi.

Albumy i produkcje

Nat King Cole był również autorem wielu cenionych albumów. Jego album „The Magic of Christmas” z 1960 roku osiągnął status najlepiej sprzedającej się płyty bożonarodzeniowej lat 60., co świadczy o jego ogromnej popularności i zdolności do tworzenia muzyki o uniwersalnym przesłaniu. W 1958 roku nagrał w Hawanie album „Cole Español”, śpiewany w całości po hiszpańsku. Był to początek serii trzech niezwykle popularnych płyt w tym języku, które zdobyły serca słuchaczy w Ameryce Łacińskiej i pokazały jego zdolność do adaptacji i komunikowania się z różnymi kulturami.

Współpraca z aranżerami

Sukces muzyczny Nata King Cole’a był w dużej mierze wynikiem jego owocnej współpracy z wybitnymi aranżerami. Twórcy tacy jak Nelson Riddle, Gordon Jenkins i Ralph Carmichael odegrali kluczową rolę w tworzeniu jego unikalnego, aksamitnego brzmienia. Ich aranżacje doskonale komponowały się z ciepłym głosem artysty, tworząc bogate i pełne emocji pejzaże dźwiękowe. To właśnie dzięki tej synergii powstały utwory, które do dziś uważane są za arcydzieła muzyki rozrywkowej.

Rekordy i wpływ na listy przebojów

Muzyka Nata King Cole’a nadal rezonuje we współczesnych rankingach. W 2022 roku jego wersja klasycznej piosenki „The Christmas Song” pobiła rekord najdłuższej drogi do pierwszej dziesiątki listy Billboard Hot 100. Utwór, po raz pierwszy wydany 62 lata wcześniej, osiągnął 9. miejsce, co jest dowodem na jego nieprzemijającą popularność i ponadczasowość. Jego wpływ na muzykę latynoamerykańską jest również niezaprzeczalny; do dziś jest tam wspominany jako jeden z najważniejszych interpretatorów bolera, mimo że nie mówił po hiszpańsku, ucząc się tekstów piosenek fonetycznie.

Zdrowie i ostatnie lata życia

Nawyk palenia i jego wpływ

Nat King Cole był nałogowym palaczem, co stanowiło znaczący czynnik wpływający na jego zdrowie. Artysta palił nawet do trzech paczek papierosów dziennie, wierząc, że dym nadaje jego głosowi charakterystyczną, niską barwę. Ten nawyk, choć być może dodawał mu scenicznej charyzmy, miał niestety poważne konsekwencje zdrowotne w dłuższej perspektywie.

Diagnoza i walka z chorobą

W grudniu 1964 roku, na krótko przed śmiercią, u Nata King Cole’a zdiagnozowano raka płuc. Choroba zmusiła go do poddania się intensywnej radioterapii, która miała na celu złagodzenie objawów i przedłużenie życia. Mimo ciężkiej choroby, artysta wykazywał niezwykłą siłę woli i determinację.

Ostatnie nagrania i śmierć

Nawet w obliczu choroby, Nat King Cole pracował niemal do samego końca. W styczniu 1965 roku, zaledwie miesiąc przed śmiercią, nagrywał swoje ostatnie utwory. Zmarł 15 lutego 1965 roku w St. John’s Hospital w Santa Monica. Jego pogrzeb zgromadził tysiące osób, świadcząc o głębokim szacunku i miłości, jaką darzyli go fani i przyjaciele. Jego ostatni film, „Cat Ballou”, wszedł na ekrany kin już po jego śmierci w 1965 roku.

Wyzwania i walka z rasizmem

Doświadczenia rasistowskie

Mimo osiągnięcia statusu międzynarodowej gwiazdy, Nat King Cole doświadczał brutalnego rasizmu, typowego dla tamtych czasów. Szczególnie wstrząsającym wydarzeniem był fizyczny atak, którego padł ofiarą podczas koncertu w Birmingham w Alabamie w 1956 roku. Na scenie został zaatakowany przez członków organizacji White Citizens’ Council. To traumatyczne przeżycie miało znaczący wpływ na jego dalsze decyzje zawodowe i postawę wobec segregacji rasowej.

Reakcja na dyskryminację

Bezpośrednio po ataku w Birmingham, Nat King Cole zadeklarował, że nigdy więcej nie wystąpi w Alabamie ani w żadnym innym miejscu na Południu Stanów Zjednoczonych, gdzie obowiązywała segregacja rasowa. Była to odważna decyzja, która podkreślała jego sprzeciw wobec dyskryminacji i jego gotowość do stawienia czoła niesprawiedliwości, nawet kosztem kariery. Jego postawa stanowiła ważny sygnał dla społeczeństwa i innych artystów.

Wsparcie dla ruchu praw obywatelskich

Choć czasami krytykowany przez niektórych aktywistów za zbyt małe, ich zdaniem, zaangażowanie w ruch praw obywatelskich, Nat King Cole w rzeczywistości aktywnie wspierał NAACP, organizację działającą na rzecz praw Afroamerykanów. Jego wsparcie miało charakter finansowy, co było istotnym wkładem w walkę o równość. Ponadto, brał udział w historycznym Marszu na Waszyngton w 1963 roku, wydarzeniu, które stało się jednym z kluczowych momentów w historii ruchu na rzecz praw obywatelskich w Stanach Zjednoczonych.

Krytyka i obrona

Jego program telewizyjny „The Nat King Cole Show” został zdjęty z anteny w 1957 roku, głównie z powodu braku ogólnokrajowego sponsora. Cole skomentował to zjawisko słynnym stwierdzeniem, że „Madison Avenue boi się ciemności”, co było gorzką refleksją na temat rasowych uprzedzeń w amerykańskim przemyśle medialnym. Jego doświadczenia pokazywały, jak trudne było dla czarnoskórych artystów przełamywanie barier i zdobywanie równego dostępu do mediów.

Ciekawostki i mniej znane fakty

Wczesne występy i aktywności

Nat King Cole wykazywał talent muzyczny już od najmłodszych lat. Swoją pierwszą publiczną prezentację muzyczną zaliczył w wieku zaledwie czterech lat, wykonując piosenkę „Yes! We Have No Bananas”. Jako nastolatek w Chicago, był członkiem zespołu „Bud Billiken Club”. Organizacja ta została stworzona z myślą o chłopcach dostarczających gazetę „The Chicago Defender”, co pokazuje jego wczesne zaangażowanie w życie społeczne i kulturalne miasta. Siedziba Capitol Records w Los Angeles, znana jako Capitol Records Building, jest powszechnie nazywana „Domem, który zbudował Nat” (The House That Nat Built), co świadczy o jego kluczowej roli w sukcesie wytwórni.

Pseudonimy artystyczne

Aby uniknąć problemów z kontraktem z Capitol Records, podczas nagrań dla innych wytwórni Nat King Cole często posługiwał się pseudonimami. Wśród nich znalazły się takie jak „Shorty Nadine” czy „Sam Schmaltz”. Te pseudonimy pozwalały mu na elastyczność w karierze i eksplorowanie różnych projektów muzycznych bez naruszania istniejących umów.

Powiązania rodzinne w muzyce

Talent muzyczny przejawiał się również w rodzinie Nata King Cole’a. Jego brat, Freddy Cole, również odniósł sukces jako piosenkarz i pianista jazzowy. Szczególnie poruszającym momentem w historii muzyki było nagranie przez jego córkę Natalie Cole słynnego duetu „Unforgettable” ze swoim zmarłym ojcem w 1991 roku. Dzięki zaawansowanej technologii studyjnej udało się połączyć jej głos z archiwalnym nagraniem Nata, tworząc wzruszające i ponadczasowe dzieło.

Wpływ na muzykę latynoamerykańską

Wpływ Nata King Cole’a na muzykę latynoamerykańską był ogromny. Do dziś jest tam wspominany jako jeden z najważniejszych interpretatorów bolera. Mimo że nie mówił płynnie po hiszpańsku, uczył się tekstów piosenek fonetycznie, co nie przeszkodziło mu w zdobyciu serc słuchaczy w Ameryce Łacińskiej. Jego zdolność do przekazywania emocji w każdym języku była uniwersalna.

Ostatnie projekty filmowe

Jego ostatni film, western „Cat Ballou”, wszedł na ekrany kin już po jego śmierci w 1965 roku, stanowiąc jedno z ostatnich wizualnych przypomnień o jego wszechstronności aktorskiej. Do dziś Nat King Cole jest uważany za jednego z najlepiej frazujących piosenkarzy w historii muzyki rozrywkowej, a jego głos pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń artystów.

Najważniejsze nagrody i osiągnięcia Nata King Cole’a

Nat King Cole został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami i wyróżnieniami, które potwierdzają jego ogromny wkład w świat muzyki i kultury.

Nagrody za życia

• Gwiazda na Hollywood Walk of Fame (1960)
• Specjalna nagroda Golden Globe (1960)

Pośmiertne nagrody i wyróżnienia

• Nagroda Grammy Lifetime Achievement Award (1990)
• Wprowadzenie do DownBeat Jazz Hall of Fame (1997)
• Wprowadzenie do Rock and Roll Hall of Fame (2000)
• Wprowadzenie do National Rhythm & Blues Hall of Fame (2020)

Znaczące osiągnięcia

Jego nagranie „The Christmas Song” zostało wybrane przez Bibliotekę Kongresu do zachowania w Narodowym Rejestrze Nagrań Stanów Zjednoczonych, co podkreśla jego kulturową i historyczną wartość.

Wybrane nagrania i albumy

Nat King Cole nagrał ponad 100 piosenek, które stały się hitami na listach przebojów. Do jego najbardziej znanych utworów należą:

• „Unforgettable”
• „Mona Lisa”
• „Smile”
• „Nature Boy”

Jego albumy również cieszyły się ogromną popularnością:

• „The Magic of Christmas” (1960) – najlepiej sprzedająca się płyta bożonarodzeniowa lat 60.
• „Cole Español” (1958) – zapoczątkował serię trzech popularnych płyt śpiewanych po hiszpańsku.

Warto wiedzieć: W 2022 roku jego wersja „The Christmas Song” pobiła rekord najdłuższej drogi do pierwszej dziesiątki listy Billboard Hot 100, osiągając 9. miejsce aż 62 lata po debiucie.

Nat King Cole pozostaje ikoną muzyki, której głos stał się synonimem elegancji i emocji, inspirującym swoim talentem i wytrwałością w obliczu wyzwań. Jego bogata spuścizna przypomina o sile sztuki w przekraczaniu granic i budowaniu mostów między ludźmi.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Nat_King_Cole