Ludwig Mies van der Rohe, urodzony 27 marca 1886 roku w Akwizgranie, to postać, która na zawsze odmieniła oblicze światowej architektury. Uważany za jednego z ojców modernizmu, znany jest przede wszystkim ze swojej filozofii projektowania „mniej znaczy więcej”. Zmarł 17 sierpnia 1969 roku w Chicago, w wieku 83 lat, pozostawiając po sobie dziedzictwo w postaci ikonicznych budowli, które do dziś inspirują i wyznaczają standardy w architekturze. Jego życie, naznaczone zarówno sukcesami, jak i trudnymi wyborami, stanowi fascynujący rozdział w historii XX wieku.
W wieku 83 lat Ludwig Mies van der Rohe zakończył swoje życie w Chicago. Jego kariera obejmowała kluczowe role, w tym ostatniego dyrektora słynnej szkoły Bauhaus oraz stworzenie wielu przełomowych projektów w Stanach Zjednoczonych, czego doskonałym przykładem jest kampus Illinois Institute of Technology. Jego małżeństwo z Adele Auguste Bruhn i późniejsze relacje, zwłaszcza z Lilly Reich, stanowiły tło dla intensywnej działalności zawodowej, która zaowocowała dziełami o ponadczasowej wartości estetycznej i inżynieryjnej.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 17 sierpnia 1969 roku miał 83 lata.
- Żona/Mąż: Adele Auguste Bruhn (małżeństwo od 1913 do separacji w 1918 roku).
- Dzieci: Trzy córki: Dorothea, Marianne, Waltraut oraz nieślubny syn.
- Zawód: Architekt, projektant.
- Główne osiągnięcie: Definiowanie modernizmu poprzez filozofię „mniej znaczy więcej”, projektowanie ikonicznych budynków i mebli.
Podstawowe informacje o Ludwig Mies van der Rohe
Maria Ludwig Michael Mies, znany światu jako Ludwig Mies van der Rohe, przyszedł na świat 27 marca 1886 roku w Akwizgranie, w ówczesnym Cesarstwie Niemieckim. Swoje życie zakończył w Chicago, 17 sierpnia 1969 roku, w wieku 83 lat. Jego edukacja architektoniczna miała charakter praktyczny – był w dużej mierze samoukiem, czerpiąc wiedzę z doświadczeń zawodowych i samokształcenia. W ramach rozwoju swojej kariery, świadomie przyjął panieńskie nazwisko matki „Rohe” i dodał niderlandzki łącznik „van der”, by odróżnić się od osób szlachetnie urodzonych.
Przez znaczną część życia, do 1944 roku, Mies van der Rohe był obywatelem niemieckim. Następnie przyjął obywatelstwo amerykańskie, co symbolizowało nowy etap w jego życiu i karierze. Jego filozofia projektowania opierała się na fundamentalnych zasadach: „mniej znaczy więcej” (less is more) oraz „Bóg tkwi w szczegółach” (God is in the details). Te aforyzmy doskonale oddają jego dążenie do estetycznego minimalizmu, klarowności formy i nienagannej precyzji wykonania, które stały się znakiem rozpoznawczym jego projektów.
Rodzina i życie prywatne Mies van der Rohe
Życie osobiste Ludwiga Mies van der Rohe było równie złożone jak jego kariera. W 1913 roku poślubił Adele Auguste (Adę) Bruhn, córkę zamożnego przemysłowca. Małżeństwo, choć zawarte na początku jego drogi zawodowej, zakończyło się separacją już w 1918 roku. Z tego związku narodziły się trzy córki: Dorothea (1914–2008), znana jako tancerka i aktorka Georgia, Marianne (1915–2003) oraz Waltraut (1917–1959).
W okresie rozpadu małżeństwa, w 1917 roku, Mies van der Rohe został ojcem syna ze związku pozamałżeńskiego. W późniejszych latach nawiązał bliską i owocną współpracę z projektantką Lilly Reich, która trwała od 1925 roku. Ich związek zakończył się wraz z jego emigracją do Stanów Zjednoczonych pod koniec lat 30. XX wieku. Od 1940 roku jego główną towarzyszką była artystka Lora Marx (1900–1989). W międzyczasie utrzymywał również inne relacje, w tym z rzeźbiarką Mary Callery.
Kariera zawodowa i edukacja Mies van der Rohe
Ludwig Mies van der Rohe rozpoczął swoją karierę od praktycznych doświadczeń, pracując w warsztacie kamieniarskim ojca oraz w lokalnych firmach projektowych. Jego ambicje zaprowadziły go do Berlina, gdzie pracował u znanego projektanta wnętrz, Bruno Paula. Przełomowym momentem w jego formacji była praca w studio Petera Behrensa w latach 1908–1912, gdzie miał okazję współpracować z przyszłymi ikonami modernizmu, takimi jak Le Corbusier i Walter Gropius.
W latach 30. XX wieku Mies van der Rohe objął funkcję ostatniego dyrektora Bauhausu, wpływowej szkoły modernistycznej, która zrewolucjonizowała podejście do architektury i designu. Po zmuszeniu szkoły przez nazistów do opuszczenia Dessau, przeniósł ją do Berlina. Ostatecznie, pod naciskiem władz, w lipcu 1933 roku Bauhaus został zamknięty. Po emigracji do Stanów Zjednoczonych, w Chicago, przyjął propozycję kierowania szkołą architektury w Armour Institute of Technology, które przekształciło się w Illinois Institute of Technology (IIT). Tam zrealizował swój wielki projekt – kampus IIT, w tym S.R. Crown Hall, który stał się siedzibą wydziału architektury.
Choć już w 1919 roku tworzył wizjonerskie plany szklanych wieżowców, to właśnie w USA zrealizował swoje najważniejsze projekty wysokościowe. Ukończony w 1958 roku w Nowym Jorku Seagram Building stał się wzorcem dla nowoczesnych biurowców na całym świecie. Równie rewolucyjny okazał się kompleks apartamentowców 860–880 Lake Shore Drive w Chicago, który wyznaczył nowe standardy w budownictwie mieszkaniowym dzięki śmiałemu zastosowaniu stalowej konstrukcji i szklanych elewacji.
Warto wiedzieć: Mies van der Rohe nigdy nie ukończył studiów architektonicznych, był samoukiem, który wiedzę czerpał z praktyki. Jego pasja do filozofii wpływała na jego teoretyczne podejście do architektury.
Nagrody i osiągnięcia Mies van der Rohe
Ludwig Mies van der Rohe został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami, które podkreślają jego znaczący wkład w światową architekturę. Jego osiągnięcia obejmowały również działalność akademicką i tworzenie przełomowych projektów budynków.
| Nagroda/Odznaczenie | Rok |
|---|---|
| Order Pour le Mérite | 1959 |
| Królewski Złoty Medal (Royal Institute of British Architects) | 1959 |
| Złoty Medal AIA (American Institute of Architects) | 1960 |
| Prezydencki Medal Wolności | 1963 |
Ikoniczne budowle Mies van der Rohe
Pawilon Barceloński, zaprojektowany jako tymczasowy pawilon Niemiec na wystawę światową w 1929 roku, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Miesa. Mimo że został rozebrany już w 1930 roku, jego znaczenie dla modernizmu było tak fundamentalne, że w 1986 roku dokonano jego pełnej rekonstrukcji. Kolejnym europejskim arcydziełem jest Villa Tugendhat w Brnie, ukończona w 1930 roku rezydencja, w której architekt połączył nowoczesną formę z niezwykle luksusowymi materiałami.
W Stanach Zjednoczonych Mies van der Rohe stworzył kolejne ikoniczne budowle. Edith Farnsworth House, zbudowany w latach 1946–1951, to szklany pawilon nad rzeką Fox River, zaprojektowany jako weekendowy dom dla dr Edith Farnsworth. Ten minimalistyczny budynek jest często określany jako „świątynia zawieszona między niebem a ziemią”. Innym znaczącym projektem jest Chicago Federal Complex, zrealizowany w latach 1964–1974. Ostatnim wielkim dziełem Miesa w Berlinie, ukończonym w 1968 roku, jest Neue Nationalgalerie, budynek będący kwintesencją jego koncepcji „przestrzeni uniwersalnej”.
Najważniejsze realizacje architektoniczne Ludwiga Mies van der Rohe:
- Pawilon Barceloński (1929)
- Villa Tugendhat w Brnie (1930)
- Edith Farnsworth House (1946–1951)
- Seagram Building (1958)
- 860–880 Lake Shore Drive (lata budowy nieokreślone w faktach, ale kluczowy projekt)
- Chicago Federal Complex (1964–1974)
- Neue Nationalgalerie w Berlinie (1968)
Kontrowersje i relacje z nazistami
Okres panowania nazistów w Niemczech stanowił dla Miesa van der Rohe czas złożonych wyborów. Mimo że styl modernistyczny był przez reżim zwalczany, architekt początkowo próbował odnaleźć się w nowej rzeczywistości politycznej. Aby móc kontynuować pracę zawodową w nazistowskich Niemczech, dołączył do Izby Kultury Rzeszy. Jego projekt na konkurs na Bank Rzeszy otrzymał nagrodę, ale ostatecznie został odrzucony przez samego Hitlera. Mies podpisał również manifest popierający sukcesję Hitlera po śmierci prezydenta Hindenburga. Dopiero gdy jego projekty zaczęto uznawać za sprzeczne z ideologią narodowosocjalistyczną, zdecydował się na emigrację do Stanów Zjednoczonych.
Ciekawostki z życia Mies van der Rohe
Ludwig Mies van der Rohe, mimo braku formalnego wykształcenia architektonicznego, zdobył gruntowną wiedzę dzięki praktyce i samokształceniu. Jego zainteresowanie architekturą zaczęło się rozwijać już na początku kariery, gdy pracując u Petera Behrensa, pełnił funkcję kierownika budowy Ambasady Cesarstwa Niemieckiego w Sankt Petersburgu. Poza budynkami, Mies van der Rohe zasłynął jako projektant mebli, często we współpracy z Lilly Reich. Jego ikoniczne projekty, takie jak Krzesło Barcelona czy Krzesło Brno, stały się jednymi z najbardziej rozpoznawalnych mebli XX wieku.
Architekt przyznał, że ogromny wpływ na jego sposób myślenia miała wystawa prac Franka Lloyda Wrighta. Swoją architekturę, opartą na stalowym szkielecie wypełnionym szkłem, określał koncepcją „skóry i kości”. Jego pasja do filozofii przejawiała się w dogłębnym, teoretycznym podejściu do architektury. Większość jego projektów opierała się na matematycznie wyliczonej siatce, co świadczy o jego zamiłowaniu do porządku i precyzji. Działalność Miesa van der Rohe w IIT i liczne realizacje sprawiły, że Chicago stało się światową stolicą architektury modernistycznej. Do dziś jest on uważany za jednego z „wielkiej czwórki” pionierów modernizmu.
Podsumowując, Ludwig Mies van der Rohe to postać o niekwestionowanym znaczeniu dla historii architektury. Jego minimalistyczna estetyka, filozofia „mniej znaczy więcej” oraz innowacyjne podejście do materiałów i konstrukcji wywarły trwały wpływ na kształtowanie przestrzeni miejskich i budynków na całym świecie. Od przełomowych projektów jak Pawilon Barceloński i Villa Tugendhat po ikoniczne wieżowce w USA, jego dzieła stanowią dowód na wszechstronność i wizjonerstwo tego architekta, który na zawsze zmienił sposób, w jaki postrzegamy architekturę.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ludwig_Mies_van_der_Rohe
