Jimmy Carter: Prezydent USA, pokojowy noblista i były prezydent.

2

James Earl „Jimmy” Carter Jr. (ur. 1 października 1924) to postać, która na stałe zapisała się w annałach historii Stanów Zjednoczonych, pełniąc funkcję 39. prezydenta tego kraju w latach 1977–1981. Jego życie, naznaczone niezwykłą długowiecznością i nieustającą aktywnością społeczną, czyni go wyjątkową postacią na tle amerykańskich przywódców. Jako najdłużej żyjący prezydent w historii USA, który dożył setnego roku życia, Carter przeszedł do historii nie tylko dzięki swojej prezydenturze, ale także dekadom niestrudzonych działań na rzecz pokoju i praw człowieka, za które uhonorowano go Pokojową Nagrodą Nobla w 2002 roku. Jego małżeństwo z Rosalynn, trwające 77 lat, stanowiło wzór partnerskiego związku w sferze publicznej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na X [miesiąc rok] ma 100 lat.
• Żona/Mąż: Rosalynn Smith (zmarła 2023)
• Dzieci: Czworo
• Zawód: Polityk, filantrop, rolnik
• Główne osiągnięcie: Pokojowa Nagroda Nobla (2002), wynegocjowanie porozumień Camp David, założyciel Carter Center

Życie prywatne i rodzinne Jimmy’ego Cartera

Jimmy Carter poślubił Rosalynn Smith w 1946 roku, rozpoczynając tym samym związek, który przetrwał 77 lat, aż do śmierci Rosalynn w lutym 2023 roku. Ich małżeństwo jest uznawane za jedno z najdłuższych i najbardziej partnerskich w historii amerykańskich par prezydenckich. Po zakończeniu służby wojskowej w 1953 roku, Carter powrócił do rodzinnego miasta Plains w stanie Georgia, gdzie przejął rodzinne gospodarstwo orzeszków ziemnych. To właśnie ten powrót do korzeni ukształtował jego późniejszy wizerunek „rolnika z Georgii”. Jimmy i Rosalynn wychowali czworo dzieci, tworząc silną i wspierającą się rodzinę.

Droga do polityki i prezydentury

Gubernator stanu Georgia

Zanim objął najwyższy urząd w państwie, Jimmy Carter zdobył doświadczenie polityczne jako 76. gubernator stanu Georgia w latach 1971–1975. W tym okresie zyskał opinię jednego z liderów „Nowego Południa”, aktywnie promując proces desegregacji rasowej i stawiając czoła panującym wówczas nastrojom społecznym. Jego kadencja gubernatorska była ważnym etapem w budowaniu jego politycznego profilu, charakteryzującego się odwagą i zaangażowaniem w kwestie równości.

„Czarny koń” Partii Demokratycznej

W 1976 roku Jimmy Carter niespodziewanie zdobył nominację Partii Demokratycznej jako tzw. „czarny koń” (dark horse). Początkowo polityk o niewielkiej rozpoznawalności poza swoimi rodzinnymi stronami, swoją kampanię wyborczą oparł na wizerunku uczciwego i prostolinijnego człowieka, który stał w opozycji do establishmentu politycznego Waszyngtonu. Jego zwycięstwo nad urzędującym prezydentem Geraldem Fordem było znaczącym triumfem dla kandydata, który zaczynał jako outsider.

Kluczowe decyzje i dziedzictwo prezydentury

Jako prezydent, Jimmy Carter podjął szereg decyzji, które ukształtowały jego kadencję. Jednym z pierwszych aktów było ułaskawienie wszystkich osób unikających poboru do wojska podczas wojny w Wietnamie, symbolizujące próbę zaleczenia narodowych ran. W polityce zagranicznej wynegocjował przełomowe traktaty dotyczące Kanału Panamskiego, zainicjował drugą rundę rozmów SALT II ze Związkiem Radzieckim oraz oficjalnie nawiązał stosunki dyplomatyczne z Chinami. Carter powołał również dwa nowe departamenty na szczeblu gabinetowym: Departament Energii i Departament Edukacji, co świadczyło o jego priorytetach w zakresie rozwoju i modernizacji państwa.

Warto wiedzieć: Prezydentura Jimmy’ego Cartera zakończyła się porażką w wyborach w 1980 roku. Na jego wynik wpłynął kryzys zakładników w Iranie, radziecka inwazja na Afganistan oraz trudna sytuacja gospodarcza, charakteryzująca się kryzysem naftowym i wysoką inflacją.

Służba wojskowa

Kariera w Marynarce Wojennej USA

Karierę wojskową Jimmy Carter rozpoczął od ukończenia prestiżowej Akademii Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych (U.S. Naval Academy) w 1946 roku, uzyskując tytuł Bachelor of Science. Następnie w latach 1946–1953 służył w czynnej służbie United States Navy, specjalizując się w obsłudze okrętów podwodnych. Akademia w Annapolis przygotowała go do wymagającej służby w siłach zbrojnych, kładąc podwaliny pod jego późniejsze umiejętności przywódcze.

Działalność po prezydenturze: Nagrody i osiągnięcia

Po opuszczeniu Białego Domu, Jimmy Carter nie zwolnił tempa, poświęcając się działalności publicznej i filantropijnej, za co zebrał liczne wyróżnienia. W 2002 roku został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla za dekady niestrudzonych wysiłków na rzecz znajdowania pokojowych rozwiązań konfliktów międzynarodowych oraz promowania demokracji i praw człowieka. Jest również autorem wielu książek, obejmujących wspomnienia polityczne, poezję i analizy dotyczące konfliktu izraelsko-palestyńskiego, co czyni go jednym z najbardziej płodnych autorów wśród byłych prezydentów USA.

Filantropia i zaangażowanie społeczne

Jimmy Carter po zakończeniu kadencji prezydenckiej skupił się na działalności filantropijnej. W 1982 roku założył Carter Center, organizację non-profit, której misją jest monitorowanie wyborów na całym świecie, mediacje pokojowe oraz walka z zapomnianymi chorobami tropikalnymi. Odegrał kluczową rolę w niemal całkowitym wyeliminowaniu drakunkulozy (choroby wywoływanej przez robaka gwinejskiego), osobiście angażując się w kampanie zdrowotne w Afryce i Azji. Przez wiele lat był także twarzą organizacji Habitat for Humanity, osobiście uczestnicząc w budowie domów dla osób potrzebujących, co stało się symbolem jego zaangażowania i etyki pracy.

Zdrowie i wyjątkowa długowieczność

Jimmy Carter zapisał się w historii jako jedyny prezydent Stanów Zjednoczonych, który dożył setnych urodzin. Jego setne urodziny, obchodzone w październiku 2024 roku, były wyjątkowym wydarzeniem. Jego długowieczność świadczyła o dobrym zdrowiu i aktywnym trybie życia, nawet po latach służby publicznej. Carter zmarł 29 grudnia 2024 roku, mając 100 lat.

Kontrowersje i kryzysy prezydentury

Końcówka prezydentury Jimmy’ego Cartera została przyćmiona przez kryzys zakładników w Iranie (1979–1981), kiedy to 52 Amerykanów było przetrzymywanych przez 444 dni, co znacząco obniżyło jego popularność. Administracja Cartera musiała również zmierzyć się z tzw. „incydentem z królikiem” w 1979 roku oraz zarzutami o nieudolność w obliczu radzieckiej inwazji na Afganistan, co doprowadziło do bojkotu Igrzysk Olimpijskich w Moskwie w 1980 roku.

Ciekawostki

• Carter jest jedynym prezydentem USA pochodzącym ze stanu Georgia.
• Jego okres po prezydenturze, trwający ponad 43 lata, jest najdłuższy w historii Stanów Zjednoczonych.

Kluczowe wydarzenia w życiu Jimmy’ego Cartera

Jimmy Carter, zarówno jako prezydent, jak i po zakończeniu kadencji, pozostawił trwały ślad w historii dzięki swojej niezłomnej determinacji w dążeniu do pokoju i promowaniu praw człowieka. Jego niezwykła długowieczność, połączona z nieustającą aktywnością społeczną i filantropijną, stanowi inspirację, podkreślając znaczenie służby publicznej i zaangażowania na rzecz lepszego świata.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter