Jerzy V: Król brytyjski, panowanie od 1910, eutanazja i Wilhelm II

1

Jerzy V, urodzony jako Jerzy Fryderyk Ernest Albert, był władcą Wielkiej Brytanii i cesarzem Indii w burzliwym okresie od 1910 do 1936 roku. Na styczeń 2026 roku minęło ponad 160 lat od jego narodzin w Londynie. Jako syn króla Edwarda VII i królowej Aleksandry, Jerzy V poślubił Marię Teck, z którą doczekał się sześciorga dzieci, w tym przyszłych monarchów Edwarda VIII i Jerzego VI. Jego panowanie przypadło na czas I wojny światowej, podczas której dokonał symbolicznej zmiany nazwy dynastii na Windsor, odcinając się od niemieckich korzeni i zacieśniając więzi z narodem.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku minęło ponad 160 lat od jego narodzin.
• Żona/Mąż: Maria Teck (królowa konsorta)
• Dzieci: Sześcioro dzieci, w tym Edward VIII i Jerzy VI.
• Zawód: Król Wielkiej Brytanii i Irlandii, Cesarz Indii.
• Główne osiągnięcie: Zmiana nazwy dynastii na Windsor w 1917 roku, symboliczne zjednoczenie narodu w czasie I wojny światowej.

Podstawowe informacje o Jerzym V

Jerzy V, którego pełne imiona brzmiały Jerzy Fryderyk Ernest Albert (ang. George Frederick Ernest Albert), przeszedł do historii jako brytyjski monarcha panujący w pierwszej połowie XX wieku. Urodził się 3 czerwca 1865 roku w Londynie. Na styczeń 2026 roku od jego narodzin minęło ponad 160 lat. Zmarł 20 stycznia 1936 roku w Sandringham, co oznacza, że w styczniu 2026 roku przypada dokładnie 90. rocznica jego śmierci. Jego panowanie, trwające od 6 maja 1910 roku do 20 stycznia 1936 roku, obejmowało blisko 26 lat i przypadło na jeden z najbardziej burzliwych okresów w historii Europy.

Przez większość swojego panowania Jerzy V nosił tytuł króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarza Indii. W związku ze zmianami politycznymi, od 1927 roku jego tytuł został zmieniony na króla Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jako monarcha, Jerzy V sprawował władzę nad licznymi terytoriami zależnymi. Był królem Australii, Nowej Fundlandii, Nowej Zelandii oraz Południowej Afryki w latach 1910–1936. Od 11 grudnia 1931 roku aż do śmierci oficjalnie tytułowano go również królem Kanady. Tym samym imperium brytyjskie osiągnęło szczyt swojego rozwoju terytorialnego i politycznego pod jego panowaniem.

Istotnym wydarzeniem w historii dynastii było porzucenie niemiecko brzmiącej nazwy Sachsen-Coburg-Gotha. W 1917 roku, w trakcie trwania I wojny światowej, w obliczu narastających nastrojów antyniemieckich w społeczeństwie brytyjskim, Jerzy V dokonał historycznej zmiany nazwiska rodowego na Windsor. Ta decyzja miała na celu odcięcie się od niemieckich korzeni, które były kojarzone z ówczesnym wrogiem, i umocnienie brytyjskiej tożsamości rodziny królewskiej. Zmiana ta podkreślała jego rolę jako symbolu jedności narodowej w trudnych czasach konfliktu.

Rodzina i życie prywatne Jerzego V

Jerzy V był synem króla Edwarda VII Koburga oraz królowej Aleksandry Duńskiej. Jego pochodzenie łączyło najważniejsze europejskie rody królewskie tamtego okresu, co odzwierciedlało skomplikowane powiązania dynastyczne epoki wiktoriańskiej i edwardiańskiej. Jego pełne imiona – Jerzy Fryderyk Ernest Albert – świadczyły o królewskich tradycjach rodowych.

Jego żoną była Maria Teck, która po jego wstąpieniu na tron w 1910 roku została królową konsortą. Ich związek małżeński, zawarty 6 lipca 1893 roku, trwał aż do śmierci Jerzego V w 1936 roku. Para królewska doczekała się sześciorga dzieci.

Potomstwo Jerzego V

• Edward (późniejszy Edward VIII)
• Albert Jerzy (późniejszy Jerzy VI)
• Henryk (książę Gloucester)
• Jerzy (książę Kentu)
• Jan
• Maria

Losy jego dzieci, w tym osobiste tragedie, takie jak choroba i przedwczesna śmierć księcia Jana, stanowiły część wyzwań, z jakimi borykała się rodzina królewska w tym burzliwym okresie. Po śmierci Jerzego V w 1936 roku tron objął jego najstarszy syn, Edward VIII Windsor. Edward VIII przeszedł jednak do historii głównie z powodu swojej późniejszej abdykacji, która wstrząsnęła monarchią brytyjską. Następcą Edwarda VIII został jego młodszy brat, Albert Jerzy, który objął panowanie jako Jerzy VI, ojciec obecnej królowej Elżbiety II.

Droga na tron i panowanie Jerzego V

Jerzy V objął rządy 6 maja 1910 roku, przejmując obowiązki po swoim ojcu, królu Edwardzie VII. Jego panowanie trwało blisko 26 lat i przypadło na jeden z najbardziej burzliwych okresów w historii Europy, naznaczony I wojną światową, znaczącymi przemianami społecznymi i politycznymi.

Oficjalna ceremonia koronacyjna Jerzego V odbyła się 22 czerwca 1911 roku w Opactwie Westminsterskim, stanowiąc symboliczne potwierdzenie jego władzy nad imperium brytyjskim. Koronacja ta była ważnym wydarzeniem, które miało umocnić autorytet monarchii w obliczu nadchodzących wyzwań.

Król Jerzy V stał się ważnym symbolem jedności narodowej dla Wielkiej Brytanii, szczególnie w trudnych czasach konfliktów zbrojnych i przemian społecznych, które dotknęły kraj na początku XX wieku. Jego postawa w obliczu I wojny światowej, w tym zmiana nazwiska dynastii, oraz jego obecność w kluczowych momentach historii, przyczyniły się do jego wizerunku jako głowy państwa, która potrafiła przewodzić narodowi w kryzysowych sytuacjach. W okresie jego panowania imperium brytyjskie osiągnęło rozmiar największy w historii.

Nagrody i odznaczenia Jerzego V

Jako monarcha Zjednoczonego Królestwa, Jerzy V posiadał najwyższe odznaczenia swojego królestwa. Do najważniejszych należały Order Podwiązki, Order Ostu, Order Świętego Patryka oraz Krzyż Wielki Orderu Łaźni. Te honory podkreślały jego pozycję jako głowy państwa i zwierzchnika odznaczeń.

Jako cesarz Indii, Jerzy V był również uhonorowany licznymi orderami kolonialnymi i indyjskimi. Wśród nich znajdowały się Order Gwiazdy Indii, Order Indii Brytyjskich I klasy oraz Order Imperium Indyjskiego. Te odznaczenia świadczyły o jego roli jako władcy rozległego imperium.

Ordery międzynarodowe Jerzego V

• Duński Order Słonia
• Rosyjski Order św. Andrzeja
• Pruski Order Orła Czarnego
• Hiszpański Order Złotego Runa
• Japoński Order Chryzantemy

Jerzy V posiadał również imponującą kolekcję zagranicznych orderów, co odzwierciedlało jego pozycję na arenie międzynarodowej i związki z innymi europejskimi dworami królewskimi. Te międzynarodowe odznaczenia świadczyły o jego znaczeniu w globalnym kontekście politycznym tamtego okresu.

Kontekst historyczny i panowanie Jerzego V

Panowanie Jerzego V było nierozerwalnie związane z okresem Wielkiej Wojny, czyli I wojny światowej. Nastroje antyniemieckie, które narastały w brytyjskim społeczeństwie w trakcie konfliktu, skłoniły monarchę do podjęcia historycznej decyzji o zmianie nazwy dynastii. Porzucenie niemiecko brzmiących tytułów i nazwiska rodowego Sachsen-Coburg-Gotha na rzecz brytyjskiego Windsor miało na celu odcięcie się od niemieckich korzeni, które były kojarzone z ówczesnym wrogiem, i umocnienie jedności narodowej.

W tym samym roku, w którym Jerzy V dokonał zmiany nazwiska dynastii (1917), Wielka Wojna trwała w najlepsze, kształtując losy Europy i świata. Okres panowania Jerzego V to czas znaczących wyzwań dla rodziny królewskiej. Obejmowały one zarówno trudności natury politycznej, jak i osobiste tragedie. Wśród tych ostatnich wymienia się losy jego dzieci, w tym chorobę i przedwczesną śmierć księcia Jana, który cierpiał na epilepsję i nie doczekał dorosłości. Te wydarzenia wpływały na życie prywatne monarchy i jego relacje z najbliższymi.

W tym burzliwym okresie brytyjska rodzina królewska musiała stawić czoła zmieniającej się opinii publicznej i społecznym przemianom. Jerzy V, jako król w czasie wojny i rewolucji, odgrywał kluczową rolę w utrzymaniu stabilności i morale narodu. Zmiana nazwiska na Windsor była symbolicznym gestem, który podkreślał jego zaangażowanie w sprawy Wielkiej Brytanii.

Zdrowie i śmierć Jerzego V

W końcowym okresie swojego życia król Jerzy V zmagał się z poważnymi kłopotami zdrowotnymi. Jego stan zdrowia pogarszał się, co ostatecznie doprowadziło do jego zgonu 20 stycznia 1936 roku w posiadłości Sandringham. Król miał 70 lat w momencie śmierci.

Jerzy V zmarł w Sandringham House, tradycyjnej wiejskiej rezydencji brytyjskich monarchów. Było to miejsce jego śmierci po wieloletnim sprawowaniu władzy. W tym samym domu, w którym zmarł król, znajduje się dziś kaplica królewska w Sandringham, która jest miejscem pochówku członków rodziny królewskiej. Pogarszający się stan zdrowia króla był przedmiotem troski i spekulacji w ostatnich latach jego życia.

Ciekawostki o Jerzym V

W okresie 1910–1936 Jerzy V posługiwał się charakterystycznym herbem Wielkiej Brytanii, który symbolizował potęgę imperium w pierwszej połowie XX wieku. Herb ten, bogato zdobiony i zawierający liczne symbole królewskie, odzwierciedlał dostojeństwo i rozległość brytyjskiego imperium w tamtym czasie. Herb królewski jest ważnym elementem symboliki monarchii i stanowił wizualne potwierdzenie władzy Jerzego V nad rozlicznymi terytoriami.

Panowanie Jerzego V zakończyło się wraz z jego śmiercią w styczniu 1936 roku, a jego życie, naznaczone służbą w Royal Navy i kluczowymi decyzjami podczas I wojny światowej, pozostaje ważnym rozdziałem w historii brytyjskiej monarchii. Pamięć o jego dokonaniach jest utrwalona przez liczne odznaczenia i symbole, które towarzyszyły jego panowaniu.

Jerzy V pozostaje postacią kluczową dla zrozumienia brytyjskiej monarchii w pierwszej połowie XX wieku. Jego panowanie, przypadające na okres I wojny światowej i głębokich przemian społecznych, było naznaczone symbolicznymi decyzjami, takimi jak zmiana nazwy dynastii na Windsor, mającymi na celu zacieśnienie więzi z narodem i odcięcie się od zagranicznych wpływów. Jako król i cesarz, Jerzy V odegrał istotną rolę w kształtowaniu tożsamości Wielkiej Brytanii i jej imperium w czasach wielkich wyzwań, a jego dziedzictwo jest pielęgnowane przez kolejne pokolenia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_V