Fitzgerald: Pisarz Epoki Jazzu – Francis Scott Fitzgerald

1

Francis Scott Key Fitzgerald, powszechnie znany jako F. Scott Fitzgerald, był jednym z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku, którego twórczość stała się synonimem „Ery Jazzu”. Urodzony 24 września 1896 roku, na [miesiąc rok] ma 128 lat. Jego życie, choć naznaczone przedwczesną śmiercią w wieku 44 lat, 21 grudnia 1940 roku, obfitowało w artystyczne osiągnięcia i burzliwe doświadczenia osobiste, które odzwierciedlały złożoność epoki, którą opisywał. Znany przede wszystkim jako autor kultowej powieści „Wielki Gatsby”, Fitzgerald pozostawił po sobie dziedzictwo, które do dziś fascynuje czytelników na całym świecie.

Jego życie, naznaczone zarówno błyskotliwymi sukcesami, jak i osobistymi tragediami, było odzwierciedleniem ducha swoich czasów. Zmagał się z alkoholizmem, a jego burzliwe życie uczuciowe, w szczególności związek z Zeldą Sayre, stanowiło nieodłączny element jego biografii i inspirację dla wielu dzieł. Fitzgerald, jako pisarz, zdołał uchwycić esencję epoki jazzu, tworząc dzieła, które do dziś poruszają i inspirują. Jego prawdziwe nazwisko to Francis Scott Key Fitzgerald, a swoje imiona zawdzięcza dalekiemu kuzynowi, Francisowi Scottowi Keyowi, autorowi słów do amerykańskiego hymnu narodowego.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [miesiąc rok] ma 128 lat.
• Żona/Mąż: Zelda Sayre
• Dzieci: Frances Scott Fitzgerald (Scottie)
• Zawód: Pisarz, nowelista, autor scenariuszy
• Główne osiągnięcie: Autor powieści „Wielki Gatsby” i twórca terminu „Jazz Age”

Podstawowe Informacje o F. Scott Fitzgeraldzie

Pochodzenie i Nazwisko

Francis Scott Key Fitzgerald, syn Edwarda Fitzgeralda i Mary Ann McQuillan, przyszedł na świat 24 września 1896 roku w Saint Paul w stanie Minnesota. Swoje drugie imię, Scott, otrzymał na cześć swojego dalekiego kuzyna, Francisa Scotta Keya, który w 1814 roku napisał słowa do pieśni „The Star-Spangled Banner”, będącej hymnem narodowym Stanów Zjednoczonych. Fitzgerald był amerykańskim pisarzem, nowelistą i autorem scenariuszy, uznawanym za jednego z czołowych przedstawicieli „Straconego Pokolenia” pisarzy amerykańskich. Jego życie i twórczość są nierozerwalnie związane z okresem lat dwudziestych XX wieku, znanym jako „Epoka Jazzu”.

Wykształcenie i Początki Kariery

Fitzgerald rozpoczął studia na Uniwersytecie Princeton w 1913 roku, gdzie rozwijał swoje talenty literackie, pisząc dla uniwersyteckich magazynów. Jednakże, nigdy nie uzyskał dyplomu, ponieważ porzucił naukę w 1917 roku, aby zaciągnąć się do armii podczas I wojny światowej. W tym czasie, jako podporucznik, służył pod dowództwem kapitana Dwighta D. Eisenhowera, przyszłego prezydenta USA, z którym Fitzgerald miał trudne relacje. Wojna zakończyła się przed wysłaniem jego jednostki na front, a sam Fitzgerald nigdy nie wziął udziału w bezpośrednich walkach. Już w wieku 13 lat opublikował swoje pierwsze opowiadanie w gazecie szkolnej, ukazując wczesny talent. Swoją pierwszą, choć odrzuconą, wersję powieści pt. „The Romantic Egotist” napisał w zaledwie trzy miesiące, pragnąc ukończyć ją przed potencjalnym wysłaniem na front.

Data i Okoliczności Śmierci

F. Scott Fitzgerald zmarł 21 grudnia 1940 roku w Los Angeles, w wieku zaledwie 44 lat. Przyczyną jego śmierci był nagły atak serca. Okoliczności te miały szczególny wymiar, gdyż nastąpiły w okresie, gdy pisarzowi udało się w końcu osiągnąć trzeźwość po latach intensywnej walki z alkoholizmem. Jego śmierć była przedwczesna, a jego niedokończona powieść „The Last Tycoon” została zredagowana i wydana rok później przez jego przyjaciela, krytyka literackiego Edmunda Wilsona.

Status Literacki i Dziedzictwo

Choć F. Scott Fitzgerald za życia cieszył się jedynie przejściowym sukcesem komercyjnym w latach 20., obecnie jest powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku i czołowego przedstawiciela modernizmu. Jego dzieła, w tym „Wielki Gatsby”, „Po tej stronie raju” czy „Czuła jest noc”, stanowią kluczowe pozycje w kanonie literatury amerykańskiej. Fitzgerald jest także autorem terminu „Jazz Age”, który spopularyzował, opisując w swojej twórczości ekstrawagancję i nadmiar lat 20. XX wieku. Jego wpływ na kształtowanie literackiego obrazu tej epoki jest nieoceniony, a jego twórczość nadal inspiruje i fascynuje czytelników na całym świecie, utrwalając jego pozycję jako kronikarza epoki jazzu.

Życie Prywatne F. Scotta Fitzgeralda

Rodzina i Powiązania

Pochodzenie Fitzgeralda wiąże się również z pewnymi kontrowersyjnymi powiązaniami rodzinnymi. Kuzynka jego ojca w drugim pokoleniu, Mary Surratt, została powieszona w 1865 roku za udział w spisku mającym na celu zabójstwo prezydenta Abrahama Lincolna. To odległe powiązanie stanowi jedynie drobną, choć intrygującą, wzmiankę w szerszym kontekście jego biografii, która skupiała się głównie na jego własnych doświadczeniach i karierze literackiej.

Pierwsza Miłość i Jej Wpływ

Podczas przerwy świątecznej w Princeton, Scott Fitzgerald poznał swoją pierwszą wielką miłość – 16-letnią Ginevrę King, bogatą debiutantkę z Chicago. Ich kilkuletni romans był intensywny, jednak ostatecznie zakończył się bolesnym odrzuceniem Scotta przez rodzinę dziewczyny. Ojciec Ginevry miał mu jasno powiedzieć, że „biedni chłopcy nie powinni myśleć o poślubianiu bogatych dziewcząt”. To doświadczenie głęboko wpłynęło na Fitzgeralda, a postać Daisy Buchanan z jego najsłynniejszej powieści, „Wielkiego Gatsby’ego”, była wzorowana właśnie na Ginevrze King, odzwierciedlając jego niezaspokojoną tęsknotę i fascynację.

Małżeństwo z Zeldą Sayre

F. Scott Fitzgerald poznał Zeldę Sayre w Alabamie podczas swojej służby wojskowej. Zelda, córka sędziego i wnuczka konfederackiego senatora, początkowo odrzuciła jego oświadczyny z powodu braku perspektyw finansowych, jakie Fitzgerald mógł jej zaoferować. Sytuacja zmieniła się, gdy jego pierwsza powieść, „This Side of Paradise”, odniosła spektakularny sukces w 1920 roku. To komercyjne powodzenie pozwoliło Scottowi zdobyć środki i uznanie, co skłoniło Zeldę do zaakceptowania jego propozycji małżeństwa. Wspólnie, Zelda i Scott, stali się ikoną „Ery Jazzu”, prowadząc bujne życie towarzyskie, które często stanowiło inspirację dla ich twórczości.

Jedyne Dziecko: Frances Scott Fitzgerald

Owocem małżeństwa F. Scotta Fitzgeralda i Zeldy Sayre była ich jedyna córka, Frances Scott Fitzgerald, powszechnie znana jako „Scottie”. Urodziła się ona w 1921 roku. Scottie dorastała w atmosferze artystycznej burzy i niepokoju, a jej życie było naznaczone trudnościami związanymi z chorobą matki i niestabilnością finansową rodziny. Mimo to, ukończyła studia na Uniwersytecie Vassar i prowadziła życie towarzyskie, choć nie osiągnęła takiej sławy jak jej rodzice.

Ostatnia Partnerka: Sheilah Graham

Pod koniec swojego życia, gdy Fitzgerald mieszkał w Hollywood w Kalifornii, nawiązał nieformalny związek z felietonistką Sheilah Graham. Graham była jego towarzyszką aż do jego śmierci w 1940 roku. Ich relacja stanowiła ostatni etap jego burzliwego życia, oferując mu pewne wsparcie w okresie, gdy zmagał się z problemami zdrowotnymi i zawodowymi.

Kariera Literacka F. Scotta Fitzgeralda

Debiut i Sukces „This Side of Paradise”

W 1920 roku F. Scott Fitzgerald opublikował swoją debiutancką powieść „This Side of Paradise” (Po tej stronie raju). Książka natychmiast stała się kulturalną sensacją, zapewniając autorowi błyskawiczną sławę i status rzecznika młodego pokolenia amerykańskiego wobec rzeczywistości. Sukces ten pozwolił Fitzgeraldowi na ślub z Zeldą Sayre i rozpoczął okres jego największej popularności, choć jednocześnie stał się początkiem jego problemów z utrzymaniem ustalonego stylu życia.

Popularyzacja Terminu „Era Jazzu”

F. Scott Fitzgerald jest powszechnie uznawany za twórcę i propagatora terminu „Jazz Age”, czyli „Epoki Jazzu”. Termin ten spopularyzował poprzez swój zbiór opowiadań „Tales of the Jazz Age”, opublikowany w 1922 roku. W swoich utworach Fitzgerald mistrzowsko opisywał ekstrawagancję, dekadencję i nadmiar lat 20. XX wieku, tworząc literacki portret epoki, który na stałe wpisał się w historię kultury amerykańskiej. W ten sposób pisarz stał się kronikarzem epoki jazzu, uchwycił ducha tamtych czasów.

„Wielki Gatsby”: Od Porażki do Arcydzieła

Jego trzecia powieść, „The Great Gatsby” (Wielki Gatsby), wydana w 1925 roku, jest dziś uznawana za „Wielką Amerykańską Powieść” i jedno z najważniejszych dzieł literatury światowej. Jednakże, w roku premiery, utwór ten okazał się porażką komercyjną – sprzedano mniej niż 23 000 egzemplarzy. Dopiero pośmiertnie, a zwłaszcza w okolicach II wojny światowej, dzieło to zyskało należne mu uznanie, potwierdzając geniusz Fitzgeralda jako pisarza. Inspiracją dla najbardziej znanych bohaterek płci żeńskiej w utworach Fitzgeralda, postaci Daisy Buchanan, była jego pierwsza miłość, Ginevra King.

Praca dla Magazynów i Utrzymanie

Aby utrzymać wystawny styl życia, który prowadził wraz z żoną Zeldą, F. Scott Fitzgerald pisał liczne opowiadania dla popularnych magazynów. W sumie opublikował ich 164, w tym dla takich pism jak „The Saturday Evening Post”, „Collier’s Weekly” i „Esquire”. Te krótkie formy literackie, choć często pisane z myślą o szerokiej publiczności i szybkim zarobku, stanowiły ważną część jego dorobku i pozwoliły mu na finansowanie swojej twórczości oraz kosztownego stylu życia.

Kariera w Hollywood

W okresie Wielkiego Kryzysu, gdy jego popularność literacka zaczęła spadać, F. Scott Fitzgerald przeniósł się do Hollywood, stolicy amerykańskiego przemysłu filmowego. Tam próbował swoich sił jako scenarzysta, współpracując m.in. z wytwórnią Metro-Goldwyn-Mayer. Niestety, ta część jego kariery uznawana jest za nieudaną. Mimo pewnych sukcesów, takich jak praca nad scenariuszem do filmu „Trzy miarki” (1937), Fitzgerald nie odnalazł się w specyfice pracy filmowej i jego dokonania w tym obszarze są marginalne w porównaniu do jego literackich osiągnięć.

Dzieło Pośmiertne: „The Last Tycoon”

Niedokończona powieść F. Scotta Fitzgeralda, „The Last Tycoon”, została przygotowana do druku i wydana w 1941 roku przez jego przyjaciela, krytyka literackiego Edmunda Wilsona. Dzieło to, uznawane za jedno z jego bardziej dojrzałych i przemyślanych, rzuca światło na mechanizmy działania fabryki snów Hollywood. Choć nieukończone, „The Last Tycoon” stanowi ważne świadectwo talentu Fitzgeralda i jego późniejszego spojrzenia na świat amerykańskiej rozrywki.

Służba Wojskowa F. Scotta Fitzgeralda

Motywacja do Zaciągu

Po bolesnym odrzuceniu przez swoją pierwszą miłość, Ginevrę King, F. Scott Fitzgerald, znajdując się w stanie załamania, zaciągnął się do armii w 1917 roku jako podporucznik. Jego motywacją była nadzieja na śmierć w walce na froncie zachodnim, co miało być tragicznym, romantycznym epilogiem jego młodzieńczych rozczarowań. Jednakże, jego plany potoczyły się inaczej, a wojna zakończyła się przed jego wysłaniem do Europy.

Relacja z Dwightem D. Eisenhowerem

Podczas szkolenia wojskowego w Fort Leavenworth, F. Scott Fitzgerald służył pod dowództwem kapitana Dwighta D. Eisenhowera, przyszłego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Fitzgerald szczerze nie znosił Eisenhowera i często buntował się przeciwko jego autorytetowi, co świadczy o jego nonkonformistycznym usposobieniu nawet w strukturach wojskowych. Ta relacja, choć krótka, stanowi ciekawostkę historyczną w biografii pisarza.

Niedoszły Wyjazd na Front

Pomimo zaciągnięcia się do armii z nadzieją na udział w walce, F. Scott Fitzgerald nigdy nie wziął udziału w działaniach wojennych na froncie zachodnim. Rozejm z Niemcami podpisano w listopadzie 1918 roku, tuż przed tym, jak jego jednostka miała zostać wysłana do Europy. Tym samym, jego wojenna przygoda zakończyła się bez faktycznego starcia z wrogiem, a nadzieja na bohaterską śmierć w walce pozostała niespełniona.

Wpływ Muzyki i Kultury na Twórczość Fitzgeralda

Choć F. Scott Fitzgerald sam nie był muzykiem, jego twórczość jest nierozerwalnie związana z muzyką jazzową i estetyką lat 20. XX wieku. W swoich dziełach Fitzgerald z niezwykłą wnikliwością opisywał styl życia „flapperek” (nowoczesnych, wyzwolonych kobiet) i złotej młodzieży, tworząc literacki fundament pod kulturę i obyczajowość tamtej epoki. Jego proza, pełna rytmu i dynamiki, oddawała ducha czasów, stając się literackim zapisem „Ery Jazzu”. Dzieła takie jak „Piękni i przeklęci” czy „Wielki Gatsby” do dziś są uznawane za ikoniczne reprezentacje tamtego okresu.

Zdrowie i Walka z Uzależnieniem

Alkoholizm

Przez większość swojego dorosłego życia F. Scott Fitzgerald zmagał się z ciężką chorobą alkoholową. Uzależnienie to miało destrukcyjny wpływ na jego finanse, zdrowie fizyczne i psychiczne, a także na relacje z wydawcami i bliskimi. Mimo okresów abstynencji, alkoholizm towarzyszył mu do końca życia, będąc jedną z głównych przyczyn jego przedwczesnej śmierci.

Choroba Żony

Życie osobiste F. Scotta Fitzgeralda zostało głęboko naznaczone chorobą jego żony, Zeldy. U Zeldy zdiagnozowano schizofrenię, co skutkowało jej wieloletnim pobytem w zakładach psychiatrycznych. Ta dramatyczna sytuacja miała ogromny wpływ na pisarza i jego twórczość. Zainspirowało go to do napisania powieści „Tender Is the Night” (Czuła jest noc), w której poruszył tematykę choroby psychicznej i jej wpływu na relacje międzyludzkie. Postać Nicole Diver w tej powieści jest często interpretowana jako odzwierciedlenie doświadczeń Zeldy.

Finanse i Styl Życia

Od Bogactwa do Długów

W latach 20. XX wieku, dzięki sukcesowi swoich pierwszych powieści i opowiadań, F. Scott Fitzgerald zarabiał fortunę. Prowadził wystawny styl życia, który często wykraczał poza jego możliwości finansowe. Połączenie rozrzutności, wysokich kosztów leczenia Zeldy oraz pogorszenia się jego sytuacji zawodowej podczas Wielkiego Kryzysu w latach 30., doprowadziło go do poważnych problemów finansowych. Fitzgerald stale zmagał się z długami, co dodatkowo obciążało jego życie i karierę.

Ciekawostki z Życia F. Scotta Fitzgeralda

Literacki Model i Inspiracje

Postać Daisy Buchanan, jednej z najbardziej znanych bohaterek płci żeńskiej w utworach Francisa Scotta Fitzgeralda, była wzorowana na jego pierwszej miłości, Ginevrze King. Ta fascynacja i ból po utraconej miłości znalazły odzwierciedlenie w jego literaturze, nadając postaciom głębi i emocjonalnego realizmu. Podobnie, burzliwe losy jego żony, Zeldy, stanowiły inspirację dla postaci kobiecych w jego późniejszych dziełach, takich jak „Czuła jest noc”.

Krąg Towarzyski i „Stracone Pokolenie”

W Europie, szczególnie podczas pobytów w Paryżu i na Riwierze Francuskiej, F. Scott Fitzgerald należał do społeczności amerykańskich ekspatriantów zwanej „Lost Generation” (Stracone Pokolenie). W tym kręgu przyjaźnił się m.in. z Ernestem Hemingwayem, innym wybitnym przedstawicielem tego ruchu. Czołowi przedstawiciele straconego pokolenia pisarzy amerykańskich, w tym Fitzgerald, dzielili podobne doświadczenia i artystyczne poszukiwania, choć ich drogi twórcze często się rozchodziły.

Wczesny Talent Literacki

Talent literacki F. Scotta Fitzgeralda ujawnił się już w bardzo młodym wieku. Swoje pierwsze opowiadanie opublikował w gazecie szkolnej w wieku zaledwie 13 lat. Ten wczesny sukces zapowiadał jego przyszłą karierę i świadczył o jego naturalnym zacięciu do pisania, które rozwijał przez całe życie, stając się jednym z czołowych przedstawicieli swojego pokolenia.

Szybkie Pisanie i Determinacja

Fitzgerald charakteryzował się nie tylko talentem, ale także determinacją w pisaniu. Swoją pierwszą, choć początkowo odrzuconą, wersję powieści pt. „The Romantic Egotist” napisał w zaledwie trzy miesiące. Ta zdolność do szybkiego tworzenia, połączona z pasją i zaangażowaniem, pozwoliła mu na stworzenie bogatego dorobku literackiego, który na zawsze zapisał się w historii literatury amerykańskiej. Jego utwory, takie jak „Wielki Gatsby”, stanowią ponadczasowe dzieła sztuki.

Kluczowe Dzieła F. Scotta Fitzgeralda

Powieści

• „This Side of Paradise” (Po tej stronie raju) – 1920
• „The Beautiful and Damned” (Piękni i przeklęci) – 1922
• „The Great Gatsby” (Wielki Gatsby) – 1925
• „Tender Is the Night” (Czuła jest noc) – 1934
• „The Last Tycoon” (Ostatni z wielkich) – wydana pośmiertnie w 1941

Zbiory Opowiadań

• „Tales of the Jazz Age” (Odniesienie do „Ery Jazzu”) – 1922
• „All the Sad Young Men” (Wszystkie smutne młode kobiety) – 1926
• „The Stories of F. Scott Fitzgerald” (Opowiadania F. Scotta Fitzgeralda) – wydane pośmiertnie

Chronologia Życia i Kariery F. Scotta Fitzgeralda

F. Scott Fitzgerald, mimo osobistych zmagań i trudności życiowych, pozostawił po sobie literackie dziedzictwo, które inspiruje i porusza do dziś, przypominając o sile sztuki w uchwyceniu ducha epoki. Jego dzieła, zwłaszcza „Wielki Gatsby”, zyskały status arcydzieł literatury amerykańskiej po jego śmierci, cementując jego pozycję jako jednego z najwybitniejszych pisarzy XX wieku.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/F._Scott_Fitzgerald